جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
79
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
تبريز به تهران - راجع به تبريز من چنان كه بايد و شايد شرحى در فصل مربوط به ايالات شمال غربى ايران بيان خواهم كرد . جادهء از تبريز به تهران دومين راه پرعبور و مرور در ايران است و مسافران سرشناس بسيارى از اين راه گذشته و شرح مشاهده و تجربيات خود را شامل دو قرن « 1 » براى ما باقى گذاشتهاند . ايستگاههاى پستى و مسافتها تا قزوين به قرار ذيل است ، قسمت نهائى از قزوين به تهران را قبلا نوشتهام : نام منزلها / مسافت به فرسخ / مسافت تقريبى به ميل تبريز / - / - سعيدآباد / 6 / 20 حاجى آقا / 4 / 13 گجين / 5 / 20 تركمانچاى / 5 / 19 ميانه / 6 / 24 جمالآباد / 3 / 12 سرچم / 4 / 12 آقمزار / 4 / 5 / 13 نيكبى / 3 / 12 زنجان / 6 / 5 / 18 سلطانيه / 6 / 5 / 23 خياه يا هيدج / 5 / 5 / 20 قروه / 4 / 5 / 19 سياهدهن / 5 / 5 / 17 قزوين / 6 / 5 / 18 جمع / 72 فرسخ / 5 / 263 ميل
--> ( 1 ) - من فقط نام چند تن از ايشان را ذكر مىكنم : سرجان شاردن ( 1671 ) كتاب مسافرت به ايران . جىپى . موريه ( 1809 ) سفرنامه اول . سردبليو . اوزلى ( 1812 ) سفرنامه جلد سوم . سر آر . كى . پورتر ( 1818 ) سفرنامه جلد اول . سرهنگ استيوارت ( 1835 ) خاطرات يكى از ساكنان شمال ايران . ليدى شيل نظرى به زندگانى مردم در ايران . اى . اچ مونزى ( 1865 ) سفرى از راه قفقاز . مادام ديولافوا ( 1881 ) كتاب ايران .